Кыргызстанда күйүүчү майдын кымбатташы электромобилдерге болгон суроо-талапты күчөтүшү мүмкүн. Бирок электр унааларынын саны тез өсүп, кубаттоо инфраструктурасы көзөмөлсүз өнүксө, өлкөнүн энергетика системасына кошумча басым жаралат. Мындай пикирин экономист Кубат Рахимов Sputnik Кыргызстан агенттигине билдирди.
Эксперт «Кыргызстандагы электр энергетикасы жана анын Борбор Азиядагы орду: өткөн чак, учур чак жана келер чак» аттуу изилдөөнүн талкуусуна катышкан. Иш-чарада өлкөнүн энергетика тармагынын азыркы абалы, келечеги жана аймактык энергетикалык системадагы орду талкууланды.
Үйдөн кубаттоо азырынча чоң көйгөй жаратпайт
Рахимовдун айтымында, Кыргызстанда электромобилдердин саны азырынча салыштырмалуу аз. Унаалардын көбүн үй шартында кубаттуулугу 7 киловаттка чейинки жабдуулар менен кубаттоого болот жана бул электр тармагына олуттуу күч келтирбейт.
Бирок жакынкы бир-эки жылда электромобилдер көбөйүп, күчтүү тез кубаттоочу станциялар кеңири колдонула баштаса, абал өзгөрүшү мүмкүн.
«Электромобилди өнүктүрүү программасы өлкөнүн инфраструктуралык мүмкүнчүлүктөрү менен дал келбей калуу коркунучу бар. Кийин жарандар күйүүчү май эмес, унаасын кубаттоо үчүн эмне себептен электр энергиясы жетишсиз болуп жатканын сурай башташы мүмкүн», — деди эксперт.
Тез кубаттоочу станциялар электр тармагына көбүрөөк күч келтирет
Кадимки үй заряддагычтарына салыштырмалуу тез кубаттоочу станциялар бир учурда кыйла көп электр энергиясын керектейт. Мындай жабдуулар көп санда орнотулса, айрым райондордогу трансформаторлорго, электр чубалгыларына жана бөлүштүрүүчү тармактарга кошумча жүк түшүшү мүмкүн.
Рахимовдун маалыматына караганда, ири компаниялар Кыргызстанда электромобилдерди кубаттоо инфраструктурасын өнүктүрүү боюнча сунуштарын бере баштаган. Бул процесс жүрүп жатканы менен, жаңы станцияларды орнотуу электр тармагынын мүмкүнчүлүктөрү менен бирге пландалышы керек.
Бишкекте электромобиль кубаттоо кымбаттап жатат
Эксперт Бишкекте коомдук кубаттоо станцияларынын кызматтары кымбаттай баштаганын да белгиледи. Анын айтымында, айрым такси айдоочулары борбордук аймактардагы кубаттоо чыгымдары өзүн актабай калгандыктан, унааларын шаардын четиндеги арзаныраак станциялардан кубаттоого аракет кылышууда.
Бул электромобилди пайдалануунун чыгымы электр энергиясынын тарифине гана эмес, кубаттоочу станциянын баасына, жайгашкан жерине жана кубаттоо ылдамдыгына да байланыштуу экенин көрсөтөт.
Электромобилдерди көбөйтүү менен бирге тармакты жаңылоо зарыл
Эксперттин пикиринде, электромобилдерди жайылтуу программасы төмөнкү иштер менен коштолушу керек:
- шаарлардагы электр тармактарынын мүмкүнчүлүгүн алдын ала баалоо;
- трансформаторлорду жана бөлүштүрүүчү линияларды жаңылоо;
- тез кубаттоочу станциялардын жайгашуусун туура пландоо;
- кубаттоо тарифтеринин ачык жана түшүнүктүү болушун камсыз кылуу;
- электр энергиясына болгон келечектеги керектөөнү эсептөө.
Электромобилдер күйүүчү майдын импортуна болгон көз карандылыкты азайтып, шаарлардагы абанын булганышын төмөндөтүүгө жардам бере алат. Бирок электр унааларынын саны инфраструктурадан тез өсүп кетсе, кубаттоо станцияларында кезек, электр тармагындагы ашыкча жүк жана кызматтын кымбатташы сыяктуу көйгөйлөр жаралышы мүмкүн.
