Президент Садыр Жапаров Кыргызстандын мамлекеттик карызынын көлөмү ички дүң өнүмдүн 39 пайызын түзүп калганын билдирди. Мамлекет башчысы бул көрсөткүчтү мындан ары 50 пайыздан ашырбоо боюнча Министрлер кабинетине катуу талап коюлганын айтты.
Президенттин айтымында, мындан ары алынган насыялар конкреттүү жана экономикалык жактан өзүн актай турган долбоорлорго гана багытталат. Карыз каражаттарынын колдонулушу мамлекеттин көзөмөлүндө болуп, ишке ашырылган долбоорлор салынган каражатты кайра кайтарууга жөндөмдүү болушу керек.
Садыр Жапаров 2020-жылга чейин тышкы карыздын көлөмү ИДПнын 120 пайызына жакындаганын да белгиледи. Бирок бул көрсөткүчтү президенттин билдирүүсү катары кабыл алуу зарыл: мурда жарыяланган Финансы министрлигинин маалыматтарында 2020-жылдын аягындагы жалпы мамлекеттик карыз ИДПнын 68,08 пайызына барабар болгону көрсөтүлгөн. Айырма эсептөө ыкмасына же салыштырылган көрсөткүчтөргө байланыштуу болушу мүмкүн.
Ал эми Tazabek басылмасы Эл аралык валюта фондунун маалыматтарына таянып, 2025-жылы Кыргызстандын мамлекеттик башкаруу секторунун жалпы карызы ИДПнын 36 пайызын түзгөнүн жазды. Бул көрсөткүч дүйнөдөгү 139 мамлекетке салыштырмалуу төмөн.
Эл аралык валюта фондунун 2026-жылга карата болжолунда Кыргызстандын мамлекеттик карызы ИДПнын 37,4 пайызы деп көрсөтүлгөн. Президент айткан 39 пайыз менен ЭВФтин көрсөткүчүнүн ортосундагы айырма маалымат алынган убакытка жана эсептөө методикасына байланыштуу болушу мүмкүн.
Мамлекеттик карыздын ИДПга карата үлүшүнүн төмөндөшүнө экономиканын өсүшү да таасир берет. Анткени карыздын суммасы азайбаса дагы, өлкөнүн экономикасы тез өссө, анын ИДПга болгон катышы төмөндөйт.
Ошол эле учурда карыздын коопсуздугу анын көлөмүнө гана эмес, пайыздык ченине, төлөө мөөнөтүнө, кайсы валютада алынганына жана каражаттын канчалык натыйжалуу пайдаланылганына да байланыштуу. Ошондуктан жаңы насыяларды киреше алып келе турган долбоорлорго багыттоо мамлекеттик каржынын туруктуулугу үчүн негизги шарттардын бири болуп саналат.
