Кыргызстанда социалдык маанилүү товарлардын баасы кескин өсүп же тартыштык жаралса, өкмөт мамлекеттик резервдеги азык-түлүктү ички рынокко чыгарат. Бул тууралуу Министрлер кабинетинин төрагасынын биринчи орун басары Данияр Амангелдиев 24.kg басылмасына берген маегинде билдирди.
Анын айтымында, дүйнөлүк рыноктогу кымбаттоо Кыргызстандагы азык-түлүктүн наркына да таасирин тийгизет. Ошол эле учурда өкмөт тышкы баа өзгөрүүлөрүнүн ички рынокко толук өтүп кетишине жол бербөө үчүн тиешелүү чараларды көрүп жатат.
Эттин экспорту баанын өсүшүнө таасир эткен
Данияр Амангелдиев мисал катары эт рыногундагы абалды келтирди. Анын маалыматына ылайык, коңшу мамлекеттерде эттин сатып алуу баасы бир килограммы үчүн болжол менен 8 доллардан 12-13 долларга чейин жогорулаган.
Чет өлкөлөрдө баа кымбаттагандан кийин ишкерлер Кыргызстандан этти көбүрөөк алып чыга башташкан. Натыйжада ички рыноктогу сунуш азайып, эттин баасы кескин өскөн.
«Тышкы рыноктордогу жагымдуу баадан улам биздин рыноктогу эттин көлөмү кыскара баштады. Бул ички баалардын кескин өсүшүнө алып келди. Өкмөт өз убагында чара көрүп, биринчи кезекте экспортту чектеди», — деди Амангелдиев.
Мындан тышкары, базарларда жана ири соода түйүндөрүндө бааларды турукташтыруу боюнча иштер жүргүзүлгөн. Биринчи вице-премьердин айтымында, көрүлгөн чаралар азык-түлүктүн мындан ары кымбатташын токтотууга жардам берген.
Анын билдиришинче, коңшу мамлекеттерде баалар кескин өскөнүнө карабастан, Кыргызстанда акыркы үч айда эттин наркы туруктуу бойдон калууда. Улуттук банк да өкмөттүн чаралары натыйжа берген деген тыянакка келген.
Инфляциялык абал ар он күн сайын талкууланат
Министрлер кабинети менен Улуттук банк инфляция боюнча ар он күн сайын жыйын өткөрүп турат. Анда негизги товарлардын баасы, рыноктогу продукциянын көлөмү жана тартыштык жаралуу тобокелдиктери талданат.
Өкмөт социалдык маанилүү товарлардын баасын гана көзөмөлдөбөстөн, ички рынокто алардын жетиштүү көлөмдө болушун камсыз кылууга тийиш.
Данияр Амангелдиев мамлекеттик материалдык резервдерде төмөнкү азыктар жетиштүү экенин билдирди:
- ун;
- өсүмдүк майы;
- шекер.
Айрым товарлар боюнча сегиз айга жете турган запас түзүлгөн.
«Эгер баанын кескин өсүшүн же убактылуу терс динамиканы байкасак, мамлекеттик резервдерден керектүү көлөмдөгү товарларды рынокко чыгарабыз. Бул абалды турукташтырууга жардам берет», — деди ал.
Өкмөт дүйнөлүк бааларды эске алуу менен ички рынокто негизсиз кымбаттоого жана жасалма тартыштыкка жол бербөөгө аракет кыларын белгиледи.
«Жунда» 800 миң тонна бензин өндүрөт
Данияр Амангелдиев Кыргызстандын узак мөөнөттүү күйүүчү май коопсуздугу боюнча да маалымат берди.
Анын айтымында, «Жунда» мунай иштетүүчү заводун реконструкциялоо аяктагандан кийин, келерки жылдан тарта Кыргызстанда жылына 800 миң тоннага чейин К5 стандартындагы бензин өндүрүлүшү мүмкүн.
«Биздин милдет — бул жылды өткөрүп, сатып алуу баасына карабастан рынокту күйүүчү май менен камсыз кылуу. Келерки жылдан тарта кошумча ички көлөмдөр пайда болот», — деди чиновник.
Мындан тышкары, Россия жана башка мамлекеттер менен Кыргызстанга түздөн-түз мунай жеткирүү боюнча макулдашуулар түзүлгөн. Ал мунай өлкөнүн ичинде кайра иштетилет.
Дагы бир завод 2028-жылы ишке кирет
«Кыргызнефтегаздын» К5 стандартындагы күйүүчү май өндүрө турган жаңы заводу 2028-жылы ишке киргизилиши пландалууда. Анын жылдык кубаттуулугу болжол менен 500 миң тоннаны түзөт.
Ишкананы модернизациялоого мамлекеттик бюджеттен 480 миллион сом бөлүнгөн. Заводду жаңылоо иштери эки жылдан бери уланып жатат.
Эки завод толук ишке киргенден кийин Кыргызстандагы мунай иштетүүчү ишканалардын жалпы кубаттуулугу жылына 1,3 миллион тоннага жетиши мүмкүн.
Министрлер кабинети бул көлөм өлкөнүн күйүүчү майга болгон ички керектөөсүн жабууга жетиштүү болот деп эсептейт.
«Бул кубаттуулуктар ишке киргенден кийин ички күйүүчү май коопсуздугу маселеси дээрлик толугу менен чечилет. Зарыл болгон кошумча мунай продукцияларын эркин рыноктон сатып алууга болот», — деди Данияр Амангелдиев.
