Кыргызстанда жыл сайын миңдеген жол кырсыгы катталып, жүздөгөн адам каза болуп, миңдеген жаран ар кандай деңгээлде жаракат алат. Жол кыймылынын коопсуздугу боюнча адистердин айтымында, кырсыктар бир гана айдоочунун катасынан эмес, жолдун абалы, инфраструктура, аба ырайы жана кыймылдын интенсивдүүлүгү сыяктуу бир нече фактордун айкалышынан келип чыгат.
Айрым трассаларда жол кырсыктары башкаларга салыштырмалуу көп катталат. Бул алардын «каргыш тийген жер» экенин эмес, тобокелдик факторлору көбүрөөк экенин билдирет.
Бишкек – Ош жолу
Өлкөдөгү эң негизги транспорттук артерия болгон Бишкек – Ош автожолу эң кооптуу трассалардын бири болуп эсептелет.
Жол тоолуу аймактарды, ашууларды жана көптөгөн бурулуштарды кесип өтөт. Айрым тилкелерде тик эңкейиштер, узак түшүүлөр жана чектелген көрүнүш айдоочулар үчүн кошумча тобокелдик жаратат.
Кыш мезгилинде кар, муз жана туман, жайында болсо унаалардын агымынын көбөйүшү кырсыктын ыктымалдыгын арттырат.
Боом капчыгайы
Боом капчыгайы аркылуу өткөн жолдо оор жүк ташуучу унаалар менен жеңил автоунаалар тынымсыз каттайт.
Капчыгайдагы бурулуштар, таш кулашы мүмкүн болгон жерлер жана кыймылдын жогорку интенсивдүүлүгү айдоочулардан өзгөчө этияттыкты талап кылат.
Бишкек – Нарын – Торугарт жолу
Бул жолдо бийик тоолуу аймактар көп кездешет.
Кышында муз тоңуп, кар жааганда тормоздук аралык узарат. Айрым учурда катуу шамал жана көрүнүштүн начарлашы дагы жол кыймылын татаалдантат.
Ысык-Көлдү айланып өткөн жол
Туристтик сезондо бул трассада кыймыл кескин көбөйөт.
Тажрыйбасы аз айдоочулар, каршы тилкеге чыгып озуп өтүү аракеттери жана ылдамдыкты ашыруу кырсыктардын негизги себептеринин бири болуп саналат.
Бишкек шаарындагы кооптуу кесилиштер
Жол кыймылынын адистери белгилегендей, борбор калаада ири кесилиштерде жана көп тилкелүү көчөлөрдө кагылышуулар көп кездешет.
Буга төмөнкү факторлор таасир этет:
- транспорт агымынын көптүгү;
- жөө жүргүнчүлөрдүн интенсивдүү кыймылы;
- жол эрежелеринин сакталбашы;
- ылдамдык режиминин бузулушу;
- көңүлдү телефонго бөлүү.
Эмне үчүн дал ушул тилкелерде кырсыктар көп болот?
Адистер негизги себептерди төмөнкүчө түшүндүрүшөт:
Ылдамдыкты ашыруу. Жогорку ылдамдык айдоочуга кырдаалды баалоого аз убакыт берет.
Кооптуу озуп өтүү. Каршы тилкеге чыгуу эң оор кесепетке алып келген кырсыктардын арасында.
Чарчоо. Узак сапарда көңүлдүн начарлашы жана реакциянын жайлашы авариянын тобокелдигин жогорулатат.
Аба ырайы. Жамгыр, кар, муз жана туман көрүнүштү начарлатып, унаанын башкарылышына таасир этет.
Айрым тилкелерде жарыктандыруунун жетишсиздиги, эски белгилер же коргоочу тосмолордун жоктугу кошумча коркунуч жаратышы мүмкүн.
Кыргызстандагы жол кырсыктарынын көп катталган тилкелери негизинен транспорт агымы жогору, татаал рельефтүү же аба ырайы тез өзгөргөн аймактарда жайгашкан. Бирок адистер белгилегендей, жолдун өзү эмес, көбүнчө адам фактору чечүүчү роль ойнойт.
